له‌ یادی-١٠-ساڵه‌ی کۆچی دوایی مامۆستا و رێبه‌ری شه‌هید

 مامۆستا مه‌لا خدر عه‌بباسی
 

 نووسینی/ بــاپیر
  مرۆڤ بوونه‌وه‌رێکی تایبه‌تییه‌ و له‌نێو هه‌موو زینده‌وه‌رانی دیکه‌ی جیهان دا ته‌نها زینده‌وه‌رێکی خاوه‌ن هۆش و گۆشه‌ و له‌ گۆڕه‌پانی ژیاندا تێکۆشه‌رێکی بێوێنه‌یه‌. هه‌ر مرۆڤه که‌ به‌ هێزی بیر و بازوو کۆشکی مێژووی بنیاد ناوه‌ و خێر و شه‌ڕی له‌سه‌ر رووپه‌ڕی رۆژگار تۆمار کردووه‌.‌
ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵی به‌شه‌ر به‌پێی کار و کرده‌وه‌یان، هه‌ر به‌پێی هه‌ڵوێستی جۆربه‌جۆریان له‌ به‌رامبه‌ر رووداوه‌کانی جیهان دا پله‌ی لێک جیا بۆ خۆ ده‌گرن. هه‌یانه‌ له‌ ئاژه‌ڵ به‌ره‌وخوارتره‌ و له‌ خه‌راپیش خه‌راپتره‌، هه‌یانه‌ مامناوه‌ندییه‌ و هه‌شیانه‌ زۆر به‌ره‌وسه‌ره‌ و له‌سه‌رووی دنیای فریشتان تاجی شانازیی له‌سه‌ره، ئه‌وه‌یان شیاوی حورمه‌ته‌ و خه‌ڵاتی خودای له‌به‌ره‌.
  له‌نێو کۆمه‌ڵی کورده‌واریی و به‌تایبه‌ت له‌نێو ریزه‌کانی شۆڕشدا هه‌میشه‌ که‌سێک یان که‌سانێک هه‌بوون جێ متمانه‌ی خه‌ڵکیی بوون و ژیان و بوون و مردنیان پڕن له‌ ده‌رسی باییدار و وانه‌ی ئازایه‌تیی و خۆڕاگریی. ئه‌و که‌سانه‌ی له‌ ژیانی خۆ گوزه‌ران و گیانیان کرده‌ قوربانیی خواسه‌ته‌ ره‌واکانی گه‌له‌که‌ی، بوونه‌ ده‌سته‌چیله‌ی رێی خه‌بات و رێی شۆڕشیان بۆ رێبوارانی پاش خۆیان رۆشن کرد. هه‌ربۆیه‌ خه‌ڵکی کوردستانیش به‌ شانازییه‌وه‌ یاد و بیره‌وه‌ریی ئه‌و مرۆڤه‌ چاک و پاکانه‌ له‌یاد ناکا و به‌رێزه‌وه‌ باسیان ده‌کا.
  نه‌ته‌وه‌ی ئێمه‌ به‌ درێژایی مێژوو و له‌ درێژه‌ی خه‌بات و تێکۆشان له‌ دژی داگیرکه‌رانی کوردستان‌‌ کۆمه‌ڵێکی زۆر له‌و مرۆڤانه‌ی پێشکه‌ش به‌ باره‌گای شۆڕش کردوون.١٣-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری هه‌موو ساڵێک خه‌ڵکی کوردستان به‌ڕێزه‌وه یادی یه‌کێک له‌‌ رێبه‌ر، سه‌رکرده‌، مامۆستا و پێشمه‌رگه‌کانی خۆی ده‌کاته‌وه‌ که‌ نزیک له‌ په‌نجا ساڵ ته‌مه‌نی خۆی بۆ دابینکردنی مافی نه‌ته‌وه‌که‌ی ته‌رخانکرد. ١٣-ی خه‌زه‌ڵوه‌ر یادی مامۆستا و سه‌رکرده‌ی شه‌هید مامۆستا خدر عه‌بباسییه‌.

  مامۆستا و رێبه‌ری سه‌رکرده‌ مامۆستا مه‌لا خدر عه‌بباسی له‌ ساڵی-١٣١٣-ی کۆچیی-هه‌تاویی له‌ گوندی ”سیسێر“ی ناوچه‌ی گه‌ورکی سه‌رده‌شت له‌دایک بووه‌ و هاتۆته‌ مه‌یدانی ژیان و پاشانیش مه‌یدانی خه‌بات له‌ دژی هه‌موو که‌م و کورتییه‌ سیاسیه و کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی کۆمه‌ڵگای کورده‌واری. هێشتا بچووک بوو که‌ هیوای دواڕۆژێکی روونی له‌ دڵی دایک و باوکیدا په‌یدا کرد، زیره‌کیی و وریایی له‌ وتار و ره‌فتاریدا دیار بوو، هه‌ر بۆیه‌ باوکی بڕیاری دا بیکاته‌ قوتابییه‌کی مه‌کته‌بی ئیسلام. ته‌مه‌نی که‌م و هه‌یکه‌لی بچووک و زانایی مامۆستا له‌ماوه‌ی ته‌مه‌نی خوێندنیدا بۆ هه‌موو که‌س جێگای سه‌رسوڕمان بوو.
  مامۆستا وه‌ک قوتابییه‌ک له‌ حوجره‌ی ”سیسێر“ه‌وه له‌ ”ئه‌لف و بێ“یانه‌وه ده‌ستی پێکرد و پاش پازده‌ ساڵ وه‌ک سیاسه‌تمه‌دارێک و مامۆستایه‌کی زانسته‌کانی باوی ناوچه‌ و سه‌رده‌می خۆی له‌ مزگه‌وتی ”گه‌ڵاڵه‌ی شینکایه‌تیی“ له‌ سه‌نگه‌ری میحرابه‌وه‌ ده‌رکه‌وت و قۆناغی فێربوونی گۆڕیی بۆ قۆناغی فێرکردن.
  مامۆستا مه‌لا خدر کاتێک که‌ حوجره‌کان بنکه‌ی شۆڕش بوون، مامۆستا و رێنوێنی شۆڕشگێڕان بوو، له‌ گونده‌کان مامۆستا و وتاربێژ و رێبه‌ر بوو، له‌نێو زه‌حمه‌تکێش و هه‌ژاراندا دوکتۆری ده‌رد و ئازاری جه‌سته‌ و ڕووحی نه‌داران بوو، له‌ زیندانه‌کاندا سوکناییده‌ری ئێش و ئازاری ئه‌شکه‌نجه‌کراوه‌کان بوو، له‌ ئاواره‌ییدا پشتیوان و هیوا و مامۆستای ئاواره‌ و په‌ڕیوه‌کان بوو، له‌ شۆڕشی رزگارییدا سه‌رکرده‌ و سکرتێری پێشمه‌رگه‌کان بوو.
  ژیانی سیاسی مامۆستا له‌ ته‌مه‌نی لاوییدا ده‌ستی پێکرد، شێوه‌ و سه‌رده‌می خوێندن و گه‌ڕان به‌ ناوچه جیاجیاکانی کوردستاندا زۆر زوو مامۆستای له‌ ئازاره‌کانی گه‌لی کورد تێگه‌یاند. دیتنی ئه‌و راستییه‌ به‌رچاوانه‌ و تێگه‌یشتنی له‌ ناوه‌رۆکی قورئان و ئیسلام، مامۆستایان خسته‌ سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ که‌ ده‌بێ بۆ ئازادیی ئه‌و گه‌له‌ و بۆ رزگاریی ئه‌و نیشتمانه‌ هه‌وڵی بێوچان بدرێ و فیداکاریی به‌ ماڵ و ژیان و گیان بکرێ. هه‌ر بۆیه‌ مامۆستا زۆر جاران له‌سه‌رده‌می رژێمی پاشایه‌تییدا که‌وتۆته‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌ و په‌لاماری گرتن و لێدان و ئاواره‌بوون. کاتێک گه‌لانی وه‌زاڵه ‌هاتووی ئێران له‌ دام و ده‌زگای شایه‌تیی راپه‌ڕین، مامۆستا مه‌لا خدر وه‌ک پێشڕه‌وێکی وریا و کارزان له‌ کوردستان رێبه‌ریی و رێنوێنیی خه‌ڵکی ده‌کرد و رێگای راستی نیشانی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک ده‌دا.
  دوای سه‌رکه‌وتنی شۆڕشی دژی شایه‌تیی و هاتنه‌سه‌رکاری کۆماری به‌نێو ئیسلامیی و هێرشی به‌ربڵاوی رژێم بۆ سه‌ر کوردستان، مامۆستا خدر به‌ربه‌ره‌کانیی ئه‌رته‌شی داگیرکه‌ری به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌کی گونجاو به‌ ڕه‌وا دانا و خه‌باتی چه‌کدارانه‌ی بۆ دیفاع له‌ گه‌ل و نیشتمانه‌که‌مان به‌ رێگایه‌کی له‌بار و شیاوی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ دانا. هه‌ر بۆیه‌ له‌گه‌ڵ کۆمه‌ڵێک زانای ئایینیی و رووناکبیری دڵسۆز ”رێکخراوی خه‌بات،ی نه‌ته‌وایه‌تیی و ئیسلامیی کوردستانی ئێران“ی دامه‌زراند و تا دوا ساته‌کانی ژیانی له‌گه‌ڵ کۆڕی هاوبیرانیدا له‌و سه‌نگه‌ره‌دا له‌پێناو دابینکردنی دادگه‌ریی و بڵاوکردنه‌وه‌ی بیری ئیسلامییدا به‌گژ هێزه‌ په‌لامارده‌ره‌کانی کۆماری به‌ناو ئیسلامیی و سیاسه‌ته‌ ناڕه‌وا و دژی گه‌لییه‌کانیدا چۆوه‌.

  له‌ ره‌مه‌زانی ساڵی-١٣٧٤-دا نه‌خۆشییه‌ک له‌ جه‌سته‌ی مامۆستادا دیاریی دا و دوای نزیک به‌ دوو ساڵ و له-١٣-ی خه‌زه‌ڵوه‌ری-١٣٧٦-دا بوو به‌هۆی کۆچی دوایی مامۆستا و به‌ڵێنی خۆی به‌جێهێنا و به‌ سه‌ربه‌رزیی له‌ پێشه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌کانی ”خه‌بات“ه‌وه و به‌به‌رده‌می گه‌له‌که‌یدا تێپه‌ڕی و هه‌ر به‌ سه‌ربه‌رزییه‌وه‌ له‌ پێشه‌وه‌ی کاروانی شه‌هیدانه‌وه‌ گه‌ڕاوه‌ به‌ر باره‌گای به‌رزی یه‌زدان.
دڵخۆشین به‌وه‌ که‌ ئه‌و شێوه‌ گه‌ڕانه‌وه چاکترین شێوه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ و چاکترین پاداش له‌ خوداوه‌ بۆ ئه‌وانه‌یه‌ که‌ (هاجروا فی سبیل الله‌ ثم قتلوا او ماتوا لیرزقهم الله‌ رزقا حسنا و ان الله‌ لهو خیر الرازقین). مامۆستای رێبه‌رمان به‌م کۆچه‌ جه‌سته‌ی له‌به‌رچاومان لاچوو به‌ڵام زیاتر چووه‌ ناخی دڵمانه‌وه‌.

هه‌زاران سڵاو له‌ گیانی پاک و پیرۆزی مامۆستای رێبه‌رمان ”مامۆستا مه‌لا خدر عه‌بباسی“.